Küçük Akbabalar için Kıtalar Arası Birliktelik, ‘Küçük Akbabalar Yaşasın!’

Küçük akbabalar (Neophron percnopterus), Dünya Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) Kırmızı Listesi'nde Nesli Tehlike Altında  (EN) kategorisinde yer alıyor. Küçük akbabalar her sonbahar Balkan Yarımadası'ndan Afrika'daki kışlık alanlarına ulaşmak için 5.000 kilometreyi aşan bir yolculuğa çıkıyor. Üç kıtayı kapsayan bu yolculuk, onları pek çok tehditle karşı karşıya bırakıyor. Yasadışı zehirli yemler, avlanma ve güvenli olmayan elektrik direklerinde elektrik çarpması, türü etkileyen başlıca tehditler arasında yer alıyor. Afrika'nın bazı bölgelerinde ise akbabalar, geleneksel inançlarla ilişkili uygulamalar nedeniyle avlanıyor. Bir zamanlar Balkanlar genelinde geniş bir yayılışa sahip olan küçük akbaba popülasyonu, günümüzde bölgedeki sınırlı sayıda ülkede varlığını sürdürüyor. Bulgaristan, Yunanistan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk genelinde toplamda yalnızca yaklaşık 50 üreyen çift kaldığı tahmin ediliyor. 30 yılı aşkın süredir devam eden düşme eğiliminin ardından Balkan popülasyonu son yıllarda durağanlaşma işaretleri verirken, Bulgaristan’daki birey sayısında ise artış gözleniyor. Başarıya ulaşan bu süreç; koruma kuruluşları, resmi kurumlar ve yerel topluluklar arasındaki kararlı iş birliğinin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Balkanlar'daki bu hassas durumun aksine, Anadolu küçük akbabalar için hayati bir sığınak işlevi görüyor. Avrupa'daki en geniş küçük akbaba popülasyonlarından birine ev sahipliği yapan Türkiye'de yaklaşık 1.500 ile 3.000 çiftin ürediği tahmin ediliyor. Küresel ölçekte nesli tehlike altında olan bu göçmen tür için Türkiye, hem ana üreme alanı hem de Doğu Avrupa ile Afrika arasındaki zorlu göç yolunun en kritik geçiş koridorlarından biri konumunda.  Tehditler Azaltılacak, Göç Yolu Güvenli Hale Getirilecek Proje kapsamında Türkiye'de Mersin, Hatay, Ankara ve Trakya’daki yerel paydaşlara ulaşarak en az 100 katılımcıya eğitim verilecek. Zehirlenme vakalarına müdahale kapasitesini artırmak amacıyla en az 120 veteriner hekim ve 75 atık sahası personeline yönelik eğitimler düzenlenecek.  Etiyopya ve Yunanistan’daki elektrik çarpması riskini azaltmak, avlanma baskısını düşürmek, güvenli besin sağlamak ve olaylara hızlı müdahale edebilmek amacıyla adımlar atılacak. Afrika’da akbabaların inanç temelli zulme maruz kalmasını azaltmak için toplum liderleri ve geleneksel hekimlerle diyalog kurulması hedefleniyor. Bulgaristan ve Yunanistan’da Avrupa hayvanat bahçelerinde yetiştirilmiş ya da yaban hayatından kurtarılmış en az 40 küçük akbaba doğaya salınacak. Kuşlara takılacak GPS vericileri, koruma ekiplerinin kuşların sınır ötesi hareketlerini takip etmesine, ölüm riskinin yüksek olduğu noktaları belirlemesine ve gerektiğinde müdahale etmesine olanak tanıyacak. Koruma çalışmalarına 4000’den fazla gönüllü katkıda bulunacak. Çalışma, tehditleri önlemek, güvenli besin sağlamak ve üreme alanlarını korumak amacıyla hayvancılık yapan çiftçiler, korucular, veterinerler, öğretmenler ve yerel yetkililerle iş birliği yapacak. Beş ülkedeki eğitim programları 4.000’den fazla öğrenci, öğretmen ve doğa gönüllüsüne türü tanıtarak onlara korumaya katkıda bulunmaları sağlanacak. ‘Mersin, Ankara, Hatay ve Adana’daki okullarda öğrencilerle, üniversitelerde ise geleceğin yaban hayatı uzmanlarıyla bir araya gelerek farkındalık çalışmaları yürüteceğiz.’ Çalışmaya dair açıklamalarda bulunan Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Dr. Şafak Arslan; ‘’Türkiye, Doğu Avrupa ile Afrika arasında göç yolunun kritik koridorlarından birine ev sahipliği yapıyor. Doğa Derneği’nin Küçük Akbaba Koruma Programı kapsamında kıtalararası yürüttüğü iş birliği çalışmasında ülkemizdeki faaliyetlerin yürütücülüğünü üstlenerek, türün korunması için sahadan medyaya uzanan geniş bir sorumluluk taşıyoruz. Türkiye’de kuşlar için elektrik direği izolasyon çalışmalarını ilk kez 2022 yılında başlattık. Yürüttüğümüz koruma çalışmaları kapsamında Mersin, Adana ve Ankara’da süzülerek göç eden kuş türleri için tehlike oluşturan elektrik hatlarının bir bölümünü belirledik ve elektrik firmalarıyla direklerin izolasyon sürecini tamamladık. Trakya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan göç yolları üzerinde 2028 yılının sonuna kadar 5.000 elektrik direğini izole edeceğiz. Bu çalışma ile de Mersin, Ankara, Hatay ve Adana’daki okullarda öğrencilerle, üniversitelerde ise geleceğin yaban hayatı uzmanlarıyla bir araya gelinerek farkındalık çalışmaları yürütülecek. Kolluk kuvvetleri ve gümrük görevlilerine verilecek eğitimlerle yasa dışı öldürmeyle mücadeleye katkı sunulacak. 2027 yılında İstanbul’da düzenlenecek Küçük Akbaba Göç Yolu Zirvesi’ne ev sahipliği yapılarak tüm bu bölgesel iş birliği de güçlendirilecek.’’ dedi ve ekledi “Mersin, Ankara, Hatay ve Adana’daki okullarda öğrencilerimizle, üniversitelerde ise geleceğin yaban hayatı uzmanlarıyla bir araya gelerek farkındalık çalışmaları yürüteceğiz. Kolluk kuvvetleri ve gümrük görevlilerine vereceğimiz eğitimlerle yasa dışı öldürmeyle mücadeleye katkı sunacağız. 2027 yılında İstanbul’da düzenleyeceğimiz Küçük Akbaba Göç Yolu Zirvesi’ne ev sahipliği yaparak bölgesel iş birliğini de güçlendireceğiz.’’ dedi. 2031 yılına kadar devam edecek olan Küçük Akbabalar Yaşasın projesi ise türü korumaya yönelik yürütülen uzun soluklu programın bir sonraki stratejik adımını oluşturuyor.   Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı